Trong tài chính truyền thống, IFRS-13 là tiêu chuẩn quan trọng dùng để xác định “giá trị hợp lý” (fair value) của tài sản. Khi thị trường tài sản số phát triển, câu hỏi đặt ra là: liệu tài sản số có thể được định giá theo chuẩn này hay không? Và làm thế nào để áp dụng IFRS-13 vào môi trường tài chính phi tập trung, nơi biến động giá diễn ra theo từng giây?
Với người mới học tài chính số, IFRS-13 nghe có vẻ quá kỹ thuật. Nhưng thực tế, hiểu được tiêu chuẩn này giúp nắm rõ cách quỹ đầu tư, doanh nghiệp và auditor đánh giá tài sản. Trong đào tạo DNEX.AI, IFRS-13 là phần kiến thức bắt buộc trước khi học nâng cao về quản lý quỹ, RWA, DAO và báo cáo NAV. Môi trường mô phỏng DNEX Simulation giúp người học quan sát cách định giá tài sản diễn ra theo đúng tinh thần của IFRS-13, từ việc xác định giá thị trường đến phân loại tài sản vào các cấp độ khác nhau.
IFRS-13 là gì? Vì sao tiêu chuẩn này quan trọng trong thời đại tài sản số?
IFRS-13 (International Financial Reporting Standards – Fair Value Measurement) là tiêu chuẩn quốc tế quy định cách đo lường giá trị hợp lý (fair value) của tài sản và nợ phải trả. IFRS-13 không nói một tài sản giá bao nhiêu, mà đưa ra khung quy tắc để xác định giá trị hợp lý bằng cách:
- Dựa trên thông tin thị trường
- Dựa trên giao dịch giữa các bên có hiểu biết
- Dựa trên điều kiện thị trường bình thường
- Không phụ thuộc ý chí chủ quan của doanh nghiệp
Điểm cốt lõi của IFRS-13 là giá trị hợp lý phải phản ánh điều kiện thị trường, không phải giá mong muốn.
Trong bối cảnh tài sản số (crypto assets, digital assets), IFRS-13 được xem là tiêu chuẩn lý tưởng để định giá vì:
- Giá tài sản số luôn biến động
- Giao dịch diễn ra 24/7
- Giá phụ thuộc vào thanh khoản thực tế
- Nhiều tài sản số không có thị trường chính thức
Nhờ đó, IFRS-13 giúp chuẩn hóa cách các tổ chức tài chính đánh giá tài sản số trong báo cáo tài chính.
Giá trị hợp lý (Fair Value) được hiểu như thế nào?
IFRS-13 định nghĩa giá trị hợp lý là Giá mà một tài sản có thể được bán, hoặc một khoản nợ được chuyển giao, trong một giao dịch trật tự giữa các bên am hiểu, sẵn sàng giao dịch, tại ngày đo lường.
Có ba yếu tố quan trọng trong định nghĩa này:
- Giá thị trường – không phải giá mong muốn: Giá hợp lý phải dựa trên giao dịch thực tế, không phải mức giá mà doanh nghiệp kỳ vọng.
- Giao dịch trật tự – không bị ép buộc: Không tính các giao dịch bất thường hoặc bị thao túng.
- Tại ngày đo lường – thời điểm cụ thể: Giá hôm nay có thể khác hoàn toàn giá ngày mai, đặc biệt trong tài sản số.
Đây là lý do NAV và IFRS-13 thường được học cùng nhau: NAV phản ánh giá trị danh mục, còn IFRS-13 giúp xác định giá tài sản khi lập báo cáo.
Ba cấp độ định giá trong IFRS-13 (Level 1 – 2 – 3)
IFRS-13 phân loại giá trị hợp lý thành ba cấp dựa trên mức độ minh bạch của thị trường. Đây là phần dễ gây nhầm lẫn cho người mới, nhưng thực chất khá đơn giản:
Level 1 – Giá thị trường quan sát được trực tiếp
Ví dụ:
- Giá Bitcoin trên các sàn lớn
- Giá ETH trên thị trường có thanh khoản cao
Đặc điểm:
- Có giá tham chiếu rõ ràng
- Khối lượng giao dịch lớn
- Minh bạch, dễ kiểm chứng
Trong DNEX Simulation, các tài sản Spot được mô phỏng theo thị trường thật nên thường tương ứng với Level 1.
Level 2 – Giá thị trường suy theo dữ liệu có sẵn
Ví dụ:
- Một tài sản có thị trường nhỏ, nhưng có thể định giá thông qua tài sản tương quan
- Giá trong các pool DeFi nhưng phải điều chỉnh theo thanh khoản
Đặc điểm:
- Không có giá trực tiếp, nhưng có dữ liệu tham chiếu
- Phải điều chỉnh theo mô hình định giá
Trong thị trường tài sản số, rất nhiều token rơi vào Level 2 vì thanh khoản không đủ cao.
Level 3 – Định giá theo mô hình nội bộ
Ví dụ:
- Tài sản số của dự án mới chưa lên sàn
- Token DAO chỉ dùng trong hệ sinh thái riêng
- Tài sản mô phỏng đặc thù
Đặc điểm:
- Không có thị trường
- Phải định giá bằng mô hình
- Rủi ro sai lệch cao
Trong đào tạo DNEX.AI, Level 3 thường được đưa vào bài học mô phỏng quản trị rủi ro hoặc nghiên cứu RWA.
Áp dụng IFRS-13 trong định giá tài sản số
Việc áp dụng IFRS-13 trong thị trường tài sản số có hai điểm quan trọng:
Thị trường tài sản số phù hợp với mô hình định giá theo IFRS-13
- Giá tài sản số công khai
- Giao dịch minh bạch
- Khối lượng giao dịch được ghi nhận
- Có dữ liệu thời gian thực
Điều này giúp xác định giá trị hợp lý rõ ràng hơn nhiều loại tài sản truyền thống.
Nhưng cũng tạo ra thách thức
- Biến động mạnh: Giá thay đổi quá nhanh → phải ghi nhận giá tại đúng thời điểm đo lường.
- Thanh khoản không đồng đều: Nhiều token mất thanh khoản → rơi vào Level 2 hoặc 3.
- Không có thị trường duy nhất: Cùng một tài sản nhưng giá khác nhau giữa các sàn.
- Thao túng thị trường: Spoofing, wash trade có thể làm sai lệch giá.
DNEX Simulation đưa những yếu tố này vào mô phỏng để học viên hiểu rõ cách rủi ro thị trường ảnh hưởng đến định giá.
IFRS-13 và NAV: mối quan hệ quan trọng trong đào tạo tài chính số
Trong hệ thống quỹ, NAV và IFRS-13 luôn đi cùng nhau:
- NAV là giá trị tài sản ròng
- IFRS-13 xác định cách định giá tài sản trong NAV
Khi quản lý danh mục trên DNEX Simulation, học viên sẽ:
- Xem giá tài sản trong thời gian thực
- Đánh giá tài sản theo điều kiện thị trường
- Hiểu tác động của thanh khoản
- Tính NAV sau các biến động giá
Nhờ đó, IFRS-13 không còn là tiêu chuẩn “hàn lâm”, mà trở thành kiến thức sống, gắn liền với từng quyết định đầu tư.
Vì sao người học tài chính số phải nắm IFRS-13 từ sớm?
IFRS-13 không chỉ dành cho chuyên gia tài chính hoặc kiểm toán viên. Người học tài chính số – sinh viên, người đi làm, nhà đầu tư – đều cần hiểu vì:
IFRS-13 giúp hiểu sâu về định giá
Không còn nhìn giá tài sản theo kiểu “đang tăng” hoặc “đang giảm”, mà hiểu:
- Giá thị trường phản ánh điều gì
- Giá có đáng tin hay không
- Tài sản đang ở cấp độ định giá nào
Là nền tảng cho các nội dung nâng cao
Bạn không thể học RWA, DAO Treasury, phân tích danh mục hoặc IFRS-9 nếu chưa hiểu IFRS-13.
Là yêu cầu của thị trường lao động
Các ngân hàng số, fintech, quỹ công nghệ, sàn giao dịch đều cần nhân sự:
- Hiểu Fair Value
- Có khả năng định giá tài sản số
- Biết đánh giá thanh khoản và rủi ro
Giảm rủi ro đầu tư cá nhân
Hiểu IFRS-13 giúp tránh mua các tài sản:
- Không có giá thị trường
- Thanh khoản thấp
- Dễ bị thao túng
Kết luận
IFRS-13 là tiêu chuẩn nền tảng để định giá tài sản theo giá trị hợp lý. Khi áp dụng vào tài sản số, IFRS-13 giúp tạo ra khung định giá minh bạch, khách quan và phù hợp với thị trường vận hành 24/7.
Nhờ mô phỏng thực tế qua DNEX Simulation, người học có thể hiểu sâu cách giá thị trường, thanh khoản và rủi ro ảnh hưởng đến việc định giá. Đây là tiền đề quan trọng để bước vào các nội dung nâng cao như RWA, DAO, quỹ tài sản số và sandbox tài chính số tại Việt Nam.
IFRS-13 không còn là tiêu chuẩn phức tạp hay xa vời. Khi được tiếp cận đúng cách – kết hợp lý thuyết và mô phỏng – tiêu chuẩn này trở thành một kỹ năng thực tế, phục vụ hiệu quả cho người học và các tổ chức trong kỷ nguyên tài chính số.
