Trong vài năm gần đây, RWA (Real World Assets) hay còn gọi là tài sản thực được số hóa đã trở thành một trong những xu hướng quan trọng nhất của tài chính số. Nếu các giai đoạn đầu của Blockchain tập trung vào tiền mã hóa, giao dịch Spot hay các mô hình phi tập trung như DeFi và DAO, thì RWA đánh dấu bước phát triển mới khi các tài sản có giá trị trong đời thực được đưa lên môi trường số. Những tài sản vốn quen thuộc như vàng, bất động sản, trái phiếu, doanh thu hoặc các quyền tài chính giờ đây có thể được biểu diễn dưới dạng tài sản số và lưu trữ, giao dịch bằng công nghệ Blockchain.
Sự xuất hiện của RWA mở ra nhiều câu hỏi đáng chú ý. Cách nào để chuyển đổi một tài sản vật lý thành tài sản số minh bạch và có thể giao dịch toàn cầu? Liệu việc số hóa tài sản có làm thay đổi cách các quỹ đầu tư, doanh nghiệp hoặc người dùng tiếp cận tài chính? Đồng thời, RWA cũng đặt ra bài toán về khung pháp lý, chuẩn định giá theo IFRS và mức độ minh bạch cần có để thị trường vận hành hiệu quả.
RWA là gì? Cách hiểu đơn giản nhất về tài sản thực được số hóa
RWA (Real World Assets) là khái niệm mô tả việc đưa tài sản có giá trị trong đời thực lên Blockchain dưới dạng tài sản số. Những tài sản này có thể bao gồm tài sản tài chính như trái phiếu hoặc chứng chỉ quỹ, tài sản vật lý như vàng và bất động sản, tài sản dòng tiền như doanh thu định kỳ hoặc quyền lợi kinh tế, cũng như các loại giấy tờ và hợp đồng pháp lý.
Điểm quan trọng nhất khi nói về RWA không nằm ở kỹ thuật Blockchain mà nằm ở cách công nghệ giúp tài sản trở nên minh bạch, dễ kiểm chứng và có thể giao dịch hoặc phân chia theo nhiều phần nhỏ. Đây là điều mà thị trường truyền thống gặp khó khăn, đặc biệt với các tài sản có giá trị cao hoặc thanh khoản thấp.
RWA khác hoàn toàn với tiền mã hóa. Tiền mã hóa sinh ra từ hệ thống Blockchain, còn RWA lấy giá trị từ tài sản thực. Khi được số hóa, RWA mang cả hai đặc tính: giá trị cốt lõi của tài sản ngoài đời thật và sự linh hoạt của công nghệ Blockchain.
Vì sao RWA trở thành xu hướng quan trọng của tài chính số?
Không phải ngẫu nhiên mà các tổ chức tài chính lớn, những quỹ đầu tư và cả các quốc gia đều chú ý đến RWA. Xu hướng này xuất phát từ việc RWA giải quyết nhiều khó khăn vốn tồn tại trong hệ thống tài chính truyền thống.
Trước hết, RWA giúp gia tăng tính thanh khoản của những tài sản khó giao dịch. Một bất động sản trị giá hàng chục tỷ đồng hoặc một lô trái phiếu có giá trị lớn vốn không dễ chia nhỏ cho nhà đầu tư cá nhân. Khi được số hóa, những tài sản này có thể được chia thành nhiều phần nhỏ, giúp người dùng dễ tiếp cận hơn.
Bên cạnh đó, Blockchain mang lại mức độ minh bạch cao, cho phép nhà đầu tư theo dõi lịch sử giao dịch, quyền sở hữu và các thông tin liên quan một cách công khai. Điều này giúp giảm gian lận và tăng niềm tin cho thị trường.
Ngoài ra, RWA mở ra cơ hội hình thành các mô hình đầu tư mới. Những quỹ tài sản số có tài sản bảo chứng thật sự sẽ tạo ra một lớp tài sản ổn định hơn, giảm bớt sự phụ thuộc vào các tài sản biến động mạnh. Đây là một phần quan trọng trong sự phát triển của tài chính số thế hệ mới.
Quy trình số hóa tài sản: từ tài sản thực đến tài sản số
Quá trình đưa tài sản thực lên Blockchain có thể được chia thành ba bước chính.
- Bước đầu tiên là xác định tài sản và quyền sở hữu. Một tài sản muốn được số hóa cần có giá trị rõ ràng, quyền sở hữu minh bạch và khả năng đánh giá theo các chuẩn mực như IFRS-13.
- Bước tiếp theo là số hóa tài sản bằng cách “mã hóa” tài sản thành các token đại diện. Các token này có thể được phân chia thành nhiều phần nhỏ, tạo điều kiện cho việc giao dịch và chuyển nhượng dễ dàng hơn.
- Bước cuối cùng là quản lý và giao dịch tài sản số. Khi đã được số hóa, các token có thể được sử dụng trong các mô hình tài chính như quỹ tài sản số, giao thức DeFi có tài sản bảo chứng hoặc nền tảng giao dịch tài sản số.
Trong môi trường mô phỏng DNEX Simulation, người học có thể quan sát cách tài sản mô phỏng vận hành tương tự RWA trong một danh mục đầu tư. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn cách tài sản có nguồn gốc thật có thể tác động đến NAV và rủi ro danh mục.
Ứng dụng thực tế của RWA trong tài chính
RWA đang tạo ra nhiều ứng dụng quan trọng và có khả năng định hình lại cách các tổ chức vận hành tài chính.
Một ứng dụng phổ biến là số hóa trái phiếu và chứng chỉ quỹ. Các tổ chức tài chính có thể đưa các sản phẩm này lên Blockchain để tăng minh bạch và thanh khoản.
Một ứng dụng khác là việc phân chia bất động sản thành các phần nhỏ để nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận dễ dàng hơn. Mô hình này có thể giúp thị trường bất động sản minh bạch hơn và thu hút vốn đầu tư nhiều hơn.
DeFi thế hệ mới cũng đang sử dụng RWA để tạo ra các sản phẩm tài chính ổn định hơn. Khi tài sản bảo chứng có giá trị thật, các giao thức DeFi giảm được rủi ro do biến động giá của tài sản thuần số.
Cuối cùng, việc đưa tài sản lên Blockchain giúp hệ thống báo cáo tài chính có tính minh bạch cao hơn. RWA tạo điều kiện cho các tổ chức áp dụng chuẩn IFRS-13 vào định giá, giúp xây dựng hệ thống tài chính số đáng tin cậy hơn.
RWA và IFRS-13: Mối liên hệ quan trọng trong định giá tài sản
IFRS-13 là nền tảng để định giá RWA. Bởi vì RWA mang giá trị từ tài sản thực, nên việc xác định giá trị hợp lý cần dựa trên mức giá thị trường hoặc dữ liệu tham chiếu đáng tin cậy.
Khi áp dụng IFRS-13, tài sản số được phân loại theo ba cấp độ định giá. Những tài sản có giá thị trường minh bạch, khối lượng giao dịch lớn thuộc Level 1; những tài sản có dữ liệu tham chiếu nằm ở Level 2; trong khi các tài sản ít thanh khoản hoặc chưa có thị trường được xếp vào Level 3.
Sự phân loại này giúp nhà đầu tư và tổ chức tài chính đánh giá mức độ rủi ro khi tiếp cận từng loại tài sản. Đồng thời, việc đo lường giá trị hợp lý theo IFRS-13 trở thành yếu tố quan trọng trong việc tính toán NAV của các quỹ RWA.
DNEX Simulation giúp học viên cảm nhận trực tiếp cách các cấp độ định giá này tác động đến NAV khi các tài sản có mức thanh khoản khác nhau được đưa vào danh mục.
Những rủi ro cần nhận diện khi làm việc với RWA
Mặc dù hấp dẫn, RWA vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro mà người học cần hiểu rõ để tránh những sai lầm khi áp dụng vào thực tế.
Rủi ro pháp lý là yếu tố đầu tiên. Mỗi quốc gia có khung pháp lý khác nhau về tài sản số và tài sản được bảo chứng. Nếu không có quy định rõ ràng, việc số hóa tài sản có thể gặp trở ngại.
Một rủi ro khác là sai lệch trong định giá. Khi tài sản thực bị định giá sai hoặc thiếu minh bạch, token RWA sẽ phản ánh sai lệch giá trị thật. Đây là một vấn đề phổ biến khi thị trường dựa quá nhiều vào dữ liệu không đầy đủ.
Thanh khoản thấp cũng là yếu tố đáng chú ý. Nhiều tài sản thực vốn ít thanh khoản, nên khi số hóa, token đại diện thường không có khối lượng giao dịch đủ lớn để đảm bảo ổn định.
Cuối cùng, rủi ro vận hành và rủi ro thị trường luôn tồn tại. Một nền tảng số hóa thiếu bảo mật hoặc bị vận hành sai có thể khiến tài sản số bị mất giá hoặc thất thoát.
Trong mô phỏng DNEX Simulation, học viên có thể trải nghiệm những tình huống rủi ro này qua danh mục mô phỏng, từ đó hiểu sâu hơn cách quản trị rủi ro trong danh mục RWA.
Vai trò của RWA trong đào tạo tài chính số tại DNEX.AI
RWA là một trong những chủ đề trung tâm của đào tạo tài chính số hiện đại. Chủ đề này giúp người học kết nối giữa tài sản truyền thống và tài sản số, hiểu rõ tác động của rủi ro, thanh khoản, định giá và kiểm toán.
DNEX.AI đưa RWA vào chương trình học thông qua DNEX Simulation để giúp học viên:
- Quan sát cách một tài sản có nguồn gốc thực được mô phỏng
- Theo dõi biến động NAV khi thêm tài sản RWA
- Thực hành phân bổ danh mục có mức độ biến động khác nhau
- Nhận diện rủi ro thanh khoản và định giá
- Hiểu mối quan hệ giữa RWA và IFRS-13
Việc kết hợp giữa lý thuyết và mô phỏng giúp người học xây dựng góc nhìn toàn diện và dễ tiếp cận hơn với những khái niệm vốn phức tạp trong tài chính.
Tương lai của RWA trong hệ sinh thái tài chính số
Nhiều tổ chức tài chính và quốc gia đang từng bước xây dựng khung pháp lý để hỗ trợ RWA. Xu hướng này cho thấy RWA sẽ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của thị trường tài chính trong 5 đến 10 năm tới.
Sự phát triển của RWA có thể giúp tăng dòng vốn đầu tư, giảm chi phí vận hành cho quỹ, tạo môi trường minh bạch hơn cho doanh nghiệp và đa dạng hóa cơ hội cho nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, RWA có thể trở thành nền tảng quan trọng cho DeFi thế hệ tiếp theo, nơi tài sản bảo chứng được sử dụng để tạo ra các sản phẩm tài chính ổn định và bền vững hơn.
Trong bối cảnh thị trường Việt Nam đang chuẩn bị cho các chương trình sandbox tài chính số, việc hiểu RWA và biết cách đánh giá tài sản theo IFRS-13 sẽ trở thành lợi thế lớn cho những ai muốn tham gia vào thị trường tương lai.
Kết luận
RWA là xu hướng quan trọng của tài chính số, đóng vai trò kết nối giữa thế giới tài sản thực và môi trường số minh bạch, linh hoạt của Blockchain. Khi hiểu đúng về RWA, người học không chỉ nắm được cách tài sản thực được số hóa, mà còn hiểu sâu hơn về định giá theo IFRS-13, quản trị danh mục, rủi ro và NAV.
DNEX Simulation là môi trường giúp người học nhìn thấy rõ mức độ tác động của từng loại tài sản trong danh mục và cách thị trường ảnh hưởng đến giá trị ròng. Nhờ sự kết hợp giữa lý thuyết và mô phỏng, người học dễ dàng tiếp cận RWA một cách trực quan và thực tế.
Trong hành trình chuyển dịch của tài chính toàn cầu, RWA sẽ là nền tảng quan trọng góp phần tạo ra thế hệ tài chính minh bạch, linh hoạt và có khả năng mở rộng cao hơn. Đây là kiến thức thiết yếu cho sinh viên, người đi làm và các tổ chức đang chuẩn bị bước vào lĩnh vực tài chính số.
